Bezield beleid

Werken in de kerk met meer inspiratie en minder moeite

De uitslag van de enquête onder 18000 leden van de Protestantse kerk werd in het dagblad Trouw samengevat met het alarmerende opschrift: ‘Actieve PKN-ers zijn overbelast en ongeïnspireerd’. Dit is een bevestiging van het onderzoek, dat prof. Henk de Roest in 2002 heeft gedaan onder oud-ambtsdragers en dat de veelzeggende titel draagt: Ik geloof het wel….. Omdat dit chronische probleem vaak voorkomt, is het belangrijk de vraag te beantwoorden, hoe kerkelijk werk minder belastend en meer inspirerend kan zijn.

Het vermoeiende ABC van kerkelijk vergaderen

Als belangrijke oorzaak van te veel belasting en te weinig inspiratie worden de vele vergaderingen genoemd. De ervaring is echter dat het probleem niet zozeer het áántal vergaderingen betreft, maar vooral de opzet en inhoud. Meestal wordt er in de kerk vergaderd volgens de ABC-methode, waarbij de A verwijst naar activiteiten (handen uit de mouwen), de B naar bezinning (verstand gebruiken) en de C naar communicatie (ontmoetingen). Activiteiten krijgen vaak de meeste aandacht, bezinning krijgt veel minder ruimte en communicatie of persoonlijke omgang komt er meestal helemaal bekaaid af. Vanwege de ongelijke verdeling is deze werkwijze zelfs beter te typeren met ABC dan met ABC. Het gevolg is een hinderlijke en schadelijke verzakelijking, zodat veel medewerkers de nodige inspiratie missen, overbelast raken en vaak definitief afhaken. Deze situatie is te vergelijken met te weinig olie in een motor, waardoor hij stroever gaat draaien, minder gaat functioneren en risico loopt op beschadiging.

Inspirerend vergaderen via de CBA-methode

Inmiddels is er een groeiend aantal kerken, dat goede ervaringen heeft met een werkwijze, die wordt gekenmerkt door de letters CBA. In deze methode staat de C voorop om allereerst aandacht te besteden aan communicatie van hart tot hart. Op dit niveau wordt het geloofsgesprek gevoerd, dat bestaat uit het ter harte nemen en bespreken van een toepasselijk Bijbelgedeelte. Vervolgens is er ruimte voor het uitwisselen van persoonlijk wel en wee. Voor deze twee onderdelen is meestal een half uur voldoende. Aan het eind van een vergadering wordt opnieuw aandacht besteed aan de C-factor door ongeveer een kwartier te reserveren om te danken en/of bidden voor mensen of situaties, die door de deelnemers worden genoemd. Door prioriteit te geven aan zo’n openhartige communicatie wordt zowel de relatie met God als die met elkaar gevoed. Deze ‘hartversterkingen’ verstevigen de onderlinge verhoudingen, bevorderen een vruchtbare bezinning en stimuleren hierop aansluitende activiteiten. Bovendien wordt er niet alleen vlotter maar ook soms zelfs korter vergaderd. Het is te vergelijken met voldoende olie in een motor: hij loopt soepeler, functioneert beter en slijt minder.

Tijdens de hierop aansluitende bezinning gaat het er vooral om ons verstand goed te gebruiken. De B-factor benutten is nodig om de aanwijzingen van het Evangelie te vertalen in eigentijds beleid. Hierbij gaat het om toepassing van die aanwijzingen voor bijv. liturgie, pastoraat, diaconaat, vacatures, oecumene, missionair werk en financieel beheer.

Tenslotte worden als resultaat van een goede communicatie en bezinning in het kader van de A-factor passende activiteiten ontwikkeld en afgesproken..

Geen toverformule, maar groeikans

De verandering van ABC naar CBA lukt niet in een handomdraai, maar vraagt aandacht, tijd en oefening om zich de CBA-methode eigen te maken. Het heilzame gevolg van deze keus is, dat medewerkers zich meer geïnspireerd voelen, minder belast raken en dus beter functioneren. Dat is ook de ontdekking van prof. De Roest in zijn eerder genoemde rapport, waaraan hij als aanbeveling toevoegt, dat de in Leven uit de Bron beschreven cursus (waarin de CBA-methode centraal staat) ‘een krachtige stimulans blijkt te zijn voor de motivatie van kerkenraadsleden’ (pag. 47). Deze ervaring biedt bovendien meer kans op het vinden van nieuwe medewerkers en heeft gaandeweg een positieve invloed op het kerkelijk leven als geheel. Hiervoor wordt vanuit de interkerkelijke stichting Leven uit de Bron een toerustingsprogramma ontwikkeld met als titel Bezield beleid en als toelichting Werken in de kerk met meer inspiratie en minder moeite. Deelnemers ervaren gaandeweg, dat leven uit de Bron een bron van Leven schenkt, zodat ze het Evangelie meer met hart en ziel gaan beleven en toepassen in hun werk.

Marius Noorloos, adviseur van de stichting Leven uit de Bron