Geen wondermiddel, wel groeikans.

Gemeenteopbouw volgens Leven uit de Bron. Geen wondermiddel, wel een groeikans.

Meestal wordt het grootste deel van de kerkelijke aandacht en energie besteed aan allerlei activiteiten, veel minder aan bezinning en nog minder aan geloofscommunicatie. Hierdoor lopen kerkenraden het risico zowel de omgang met God en met elkaar te verwaarlozen en te verzakelijken.

Deze ervaring is uit het leven gegrepen. Reden voor de Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding hier hun jaarlijks weekend aan te besteden. Het laatste weekend van september trokken de docenten en studenten met hun echtgenoten of vriendinnen zich terug in de gastvrije ruimten van Near East Ministries nabij Voorthuizen.

Hoofdspreker was drs. Marius Noorloos. Hij heeft zich toegelegd op een model voor gemeenteopbouw genaamd “Leven uit de Bron” waarin persoonlijke geloofsontwikkeling en gemeentelijk opbouwwerk hand in hand gaan. Hij wijst er op dat er enerzijds veel te vinden is op gebied van persoonlijke geestelijke groei en anderzijds op dat van gemeenteopbouw, maar dat ze meestal los van elkaar staan. Op dit weekend heeft Noorloos met enthousiasme zijn visie voor het voetlicht gebracht. Als emeritus put hij daarbij uit tientallen jaren ervaring als predikant en missionair consulent in de latere PKN.

In de kerkelijke praktijk gaat vaak de meeste aandacht naar het regelen van activiteiten (A). Minder ruimte is er voor bezinning (B) en tenslotte nog minder voor (geloofs)communicatie (C). Kern van Noorloos’ betoog is om tot een omkering te komen in de volgorde van werken van kerkenraden, geen ABC, maar CBA.

Dialogeren

Hij pleit er voor om kerkenraadsvergaderingen altijd te beginnen met een gesprek over het geloof. Beluister met elkaar aandachtig een gedeelte uit de Bijbel en neem dat ter harte. Wat valt me op? Wat raakt me? Wat leidt tot een gebedspunt? Wat doe ik er mee? Het gaat dus niet om het verstandelijk en afstandelijk discussiëren over bijbelteksten of over allerlei kerkelijke standpunten, maar om het van harte leren afstemmen op de stem of de bedoeling van God. Hiervoor is nodig de Bijbel meditatief in plaats van alleen informatief te gebruiken. Hierbij gaat het niet zozeer om te converseren en te discussiëren, maar vooral om te dialogeren, d.w.z. de ervaringen en gevoelens van de deelnemers spelen een rol bij het geven van een reactie op het Schriftgedeelte.

DNA

Noorloos houdt niet van het geven van hoorcolleges, maar werkt graag interactief. Hij gelooft dat leren uit eigen ervaring vruchtbaarder is dan alleen te luisteren naar een goed verhaal. Daarom zette hij ons aan het werk om zelf te dialogeren. In het kader van het weekend koos hij ervoor om dat niet te doen aan de hand van een Bijbelgedeelte, maar aan de hand van de kern van het kerkelijk leven. Hij typeert deze kern als:

  1. hart voor de Heer;
  2. hart voor elkaar als Zijn leerlingen;
  3. hart voor Zijn werk in de wereld.

Deze kern vormt het DNA van het christelijke en kerkelijke leven. In groepjes van 4 personen werden we uitgenodigd door te praten over de vraag: Hoe geef ik persoonlijk inhoud aan deze drie kernpunten? Deze gesprekken in kleine groepen bleken vruchtbaar. Het leidde tot persoonlijke ontmoetingen. Enthousiasme werd gedeeld. Er waren bemoedigende persoonlijke getuigenissen over de ervaring van Gods hand in het eigen leven. Maar daarnaast bleek er niet zelden ook verlegenheid en machteloosheid te bestaan rond deze thema’s: “Ik vind stille tijd belangrijk, maar hoe ga ik daar op een niet wettische manier mee om?”; “ik wil mezelf in onze kerk best missionair opstellen, maar ik weet niet goed hoe”.

De oogst van de belangrijkste vragen van deze groepsgesprekken kwam in een plenaire sessie op tafel.

Veiligheid

Eén van de belangrijkste was: Het is mooi om te pleiten voor dialogeren in de kerkenraad, maar hoe ga je nu om met mensen die geen prater zijn. Mag je wel van iedereen verwachten dat die meedoet?

Enkele punten uit het gesprek dat daarop volgde waren: Je kunt geslotenheid van karakter vergelijken met een ijsklontje. Ga het niet te lijf met instrumenten, maar laat het smelten. In de Nederlands Gereformeerde Kerken zijn we in de regel verbaal sterk. We discussiëren, hebben standpunten en gebruiken veel ons verstand. Maar op het niveau van gevoelens is ieder aanspreekbaar: blijdschap, boosheid, verdriet, angst. Er is geen betere manier om een kerkenraadsvergadering te openen, dan door te werken aan een sfeer van onderling vertrouwen en kwetsbaarheid. Op het moment dat mensen bereid zijn iets van hun zorgen en spanningen op tafel te leggen, daar ontstaat een sfeer van veiligheid. Daar ontstaat een sfeer waarin iedereen een bijdrage kan leveren.

Ook voor het gebed in kerkenraadsverband waren er tips. Je kunt het gebed ook vormgeven door te bidden in groepjes van twee of drie. Zij die hardop bidden moeilijk vinden kun je vragen in stilte voor de ander te bidden.

Bouwstenen

Omdat de geloofscommunicatie het meest in de verdrukking komt, stond deze in dit weekend centraal. Maar het is uiteraard niet de bedoeling het daarbij te laten. Het is de bedoeling dat na deze eerste stap de deelnemers de resultaten van deze oefeningen vertalen in bouwstenen voor het kerkelijk beleid, dat gericht is op het versterken van de drievoudige kern. Voorbeelden van bouwstenen: Verschillende soorten kringen en diensten, vormen van gebed, oriëntatiecursussen christelijk geloof, aandacht voor het gezin. Bij elkaar 30 bouwstenen op persoonlijk en gemeentelijk niveau. Deze bouwstenen worden niet allereerst ontwikkeld door de deelnemers een aantal organisatorische inzichten en praktische vaardigheden bij te brengen, maar door hen via vorming en toerusting te motiveren om verder te groeien tot lévende stenen, zodat ze de kerk willen en kunnen opbouwen als een geestelijke tempel.

Groeikans

Het was een genoegen om te luisteren naar Noorloos die zijn verhaal doorspekt met eigen ervaringen. Hij noemde niet alleen mooie momenten, maar ook momenten van eigen falen. Dit leverde een realistische schets op van met vallen en opstaan werken aan de kerk. Zo nam hij ons mee op een weg die stimuleert en uitdaagt. Zoals hijzelf zegt: “Deze benadering is geen wondermiddel, wel een groeikans”

Bij de evaluatie op zaterdagavond was de oogst van dit weekend helder. Alle aanwezigen hadden de inbreng van Noorloos authentiek, eigentijds en relevant gevonden. Als NGP zagen we ook aanleiding de hand in eigen boezem te steken. Hoe staat het met de verhouding tussen theologisch bezig zijn en persoonlijk geloof binnen de NGP? Eén van de conclusies was dat we meer dan in het verleden juist dit jaarlijkse weekend kunnen gebruiken om beiden meer te integreren.

Cursus

Noorloos geeft cursussen om kerkenraden mee te nemen in “Leven uit de Bron”. Tientallen malen heeft hij deze cursus ondertussen gegeven. Onder andere in de Ned. Geref. kerken van Amstelveen en Enschede. Deze gemeenten hebben daar positieve ervaring mee opgedaan. Hij is graag bereid om deze cursus aan andere kerkenraden binnen de NGK aan te bieden. De cursus bestaat uit 6 dagdelen voor predikanten en kerkenraden. Systematisch loopt hij in deze cursus de stappen volgens het patroon van CBA door. Zijn boek “Leven uit de Bron” is de handleiding bij deze cursus.

Om kerkenraden van de NGK alvast een indruk te geven van de inhoud van deze cursus is Noorloos bereid om op een bijeenkomst in Zwolle en/of Houten een presentatie te geven aan kerkenraadsleden. Wie belangstelling heeft kan dat melden aan ondergetekende gbronsveld@ziggo.nl Dan zorg ik er voor dat de namen bij Noorloos terecht komen.

Gijs Bronsveld

Drs. G. Bronsveld is kerndocent praktische theologie aan de NGP.