Leven uit de Bron in Dedemsvaart (PKN)

Kerken die willen samenwerken, lopen vaak tegen elkaars culturen aan. Wat te doen als je met elkaar verder wilt maar het proces stagneert? Predikanten Jan van Dijk en Gerrit Huiskamp beschrijven de gang van zaken in hervormd en gereformeerd Dedemsvaart.

Het proces van samengaan met vallen en opstaan
Het proces van samengaan van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk in Dedemsvaart was vol enthousiasme gestart in de jaren ‘80 van de vorige eeuw. Helaas verzandde het spoedig daarna in wederzijdse irritaties en stekeligheden. Uiteindelijk liepen predikanten en gemeenten vast in het proces.

In 2005 kwam er een nieuwe start met twee nieuwe hervormde predikanten, een gereorganiseerde hervormde kerkenraad en een positieve insteek van alle betrokkenen.

Toch bleven onder de oppervlakte de frustrerende ervaringen met het SoW-proces een rol spelen.

We startten een wekelijks gezamenlijk predikantenoverleg en daar werd een doorbraak bereikt. Op zeker moment begonnen we door te vragen, niet meer aanvallend of verdedigend, in een verhitte discussie maar in de vorm van persoonlijke ontmoetingen. Het gevolg was meer saamhorigheid, openheid en welwillendheid.

Leven uit de Bron als middel om de discussie te overstijgen en de dialoog te herontdekken
Op dat moment kwam gemeenteopbouw in beeld, zoals beschreven in het boek van ds. Marius Noorloos Leven uit de Bron (LudB). Zijn visie op gemeente-zijn zagen de predikanten als hèt middel om de discussie te overstijgen, de dialoog te ontdekken en elkaar beter te leren kennen.

Drie predikanten volgden een seizoen lang in het kader van hun permanente educatie de cursus “Bouwen aan het hart van de kerk”, onder leiding van Noorloos. De verwerking hiervan in de kerkenraden intensiveerde het proces.

Perspectief
Voor het eerst ervoeren de voorgangers een gezamenlijk uitgangspunt en daardoor een nieuwe opening voor de toekomst. Dat gold eerst voor hen persoonlijk maar spoedig daarna werd LudB ook beoefend in de kerkenraadsvergaderingen – met hetzelfde gevolg.
Het ging niet automatisch maar na verloop van tijd werd het een heel natuurlijk proces dat grote invloed had op de omgang met elkaar en op de wijze van vergaderen. Ook binnen de gemeenten werd het als goed ervaren.
Noorloos werd uitgenodigd op gemeenteavonden en maakte meer mensen enthousiast voor zijn methode van ‘gemeenteopbouw via het geloofsgesprek’. Vooral het in de praktijk brengen van één van de eerste regels van LudB: ‘Begin niet met actief te zijn, maar luister eerst sámen naar wat de Bijbel zegt. Zeg wat je raakt in het Bijbelgedeelte en deel dat met elkaar. Luisteren naar de Bijbel en naar elkaar en je verenigen in ‘dank en gebed’ leidde tot grote verbondenheid.

Persoonlijke ommekeer predikant
Voor een van de predikanten betekende LudB een persoonlijke ommekeer. Het bracht hem voor het eerst op het spoor van het werk van de Heilige Geest: “Tot dan toe was ik eigenlijk alleen bang geweest voor de Geest. De Heilige Geest was voor mij identiek aan geforceerd gedrag.

Maar als de Bijbel niet alleen maar een te exegetiseren grootheid kon zijn (waarbij je meestal zelf buiten beeld blijft), maar een boek waarvan de verhalen wilden aanspreken, vormen en leiden, had ik simpelweg iets van de Geest nodig, besefte ik.

Op gemeenteavonden en toerustingsavonden in mijn eigen gemeente en op gezamenlijke (SoW)- avonden vertelde ik van mijn ontdekking én van mijn angsten over wat de Geest met mij zou kunnen doen. Dit verhaal werd door veel mensen uit de beide kerken herkend.

Dat ik als voorganger sprak uit eigen ervaring ervoeren zij als authentiek. De verbondenheid met elkaar groeide daardoor. In feite is die herkenning mijn kantelmoment geworden. Het moment was: de erkenning van het werk van de Geest, je strijd daarbij jezelf te kunnen blijven en de herkenning dáárvan door andere gelovigen. We hadden een gemeenschappelijke noemer.”

Huiskamerniveau
Gedurende het seizoen 2011-2012 werden er gezamenlijke groothuisbezoeken georganiseerd, óók met het simpele concept van LudB: Ga met een klein groepje op huiskamerniveau met elkaar in gesprek over een Bijbelgedeelte en deel met elkaar wat je daarin aanspreekt. De mensen die deelnamen, merkten dat ze een fundamentele ervaring deelden.

Er ontstond een geweldige boost in het SoW-proces. Gelovigen uit beide kerken vonden elkaar en voelden grote verbondenheid waar die tot dan toe veelal ontbrak. Methodisch proberen we gemeenteleden te stimuleren elke dag tijd te nemen voor bezinning en te luisteren naar de Bijbel met eigenlijk maar één vraag: Wat wil dit Woord uit de Bijbel vandaag met mij? Mensen werden uitgenodigd hiermee biddend bezig te zijn.

Het fundament in ons samengaan, is de vraag: ‘Wat wil de Bijbel met ons als (gezamenlijke) kerkelijke gemeenschap?’ Daarbij proberen we steeds meer onze agenda af te stemmen op wat er uit die fundamentele vraag rolt.

Voor het seizoen 2012-2013 zijn de groothuisbezoeken omgedoopt tot Huiskamer Tour maar nog op dezelfde leest geschoeid als het seizoen ervoor. Voor de vergadergroepen is een jaarboekje samengesteld met per maand een Bijbelgedeelte. Vragen of opmerkingen nodigen uit tot het geloofsgesprek.

Verdere ontwikkelingen: werken vanuit de gezamenlijke Bron
Uit een evaluatie bleek men voor het seizoen 2013-2014 graag weer een dergelijk jaarboekje te willen. Deze keer met de Evangelielezingen voor de zondagen die kunnen dienen ter voorbereiding of tot nabespreking. Nóg is deze groei in de diepte niet terug te vinden in bijvoorbeeld een toename van het aantal kerkbezoekers of deelnemers aan gespreks- of studiegroepen, maar wel is er een zekere rust in onze kerkelijke gemeenschappen ontstaan.  Er is besef van de gezamenlijke Bron en dus van datgene waar we het allemaal van hebben moeten. Dat relativeert de dadendrang en de stress van het ‘moeten’ slagen van bijvoorbeeld het SoW-proces. Natuurlijk gaat het ondanks die rust niet vanzelf, dat beseffen we ook wel maar er is een vloer gelegd onder onze activiteiten. Ze hangen niet meer in de lucht maar hebben een gezamenlijk uitgangspunt. We werken ergens naar toe en laten de gestage terugloop niet zomaar z’n gang gaan.

Ds. J. van Dijk en ds. G. Huiskamp zijn predikant van de protestantse gemeente van Dedemsvaart i.o. Meer informatie: www.tukampen.nl , klik op kennisuitwisseling.

Aanbevelingen

  • Het is belangrijk dat voorgangers ook voortrekkers zijn
  • Het is belangrijk iedereen mee te nemen, de kans van slagen is groter als zoveel mogelijk mensen gemotiveerd raken
  • Het is goed vanuit je zelf en over je eigen ervaringen in het proces te vertellen

Het is boeiend en verrijkend in een proces van groeiende samenwerking tussen twee gemeenten een dergelijk proces door te maken.